SÜTÜNE NASIL BAŞLANILMALIDIR?
Anne sütüne başlamakta en önemli zaman ilk
birkaç gündür. Eğer anneye, anne sütüne başlamakta yardım edebilirseniz
sürdürmekte de daha şanslı olacaktır.
İLK BESLEME:
Hastanede ilk besleme doğum masasında
olmalıdır. Anne ve bebek ısıtılmak amacı ile birlikte örtülür. Bebek annenin
yanına verilerek emme başlatılır.
- Bebeğin emmeyi öğrenmesi için iyi bir zamandır.
- Bebek çok alıcı ve emme refleksi çok kuvvetli olabilir.
- Emme, plesenta atılmasına yardım eden oksitosin üretimini uyarır ve kanamayı
durdurur.
- Bebek değerli kolostrumu (ağız) alabilir.
- İlk saat ya da doğumdan hemen sonrası ruhsal yönden de en önemli zamandır.
Doğum sonu olabildiğince erken emzirme, anneyi bebeğe karşı daha sevecen ve
bakıma hazır bir duruma getirir. Anne sütüne daha uzun bir dönem devamı sağlar.
- Emzirmeye başlamada birkaç saatlik bile olsa gecikme, başarısızlığı
beraberinde getirebilir.
İSTEDİKÇE BESLENME:
Anne, bebeği ağladıkça ya da kendi istedikçe
bebeğini kucağına almalı ve emzirmelidir. Buna akla geldikçe besleme adı
verilir. İlk zamanlar bebek çok düzensiz olabilir. 1-2 gün çok sık beslenebilir.
Veya ilk bir kaç gün, günde sadece birkaç kez emebilir. Her bebek değişik olsa
da, sıklıkla 1-2 haftadan sonra belli bir düzen yerleşir. Bebeği yalnızca belli
özel zamanlarda beslemek anne sütünü azaltabilir. Öte yandan,
- Sık emme, prolaktin yapımını stimüle ederek kısa sürede süt gelişine yardım eder.
- Süt bezlerinde, süt toplanmasına bağlı memelerin gerginliği gibi pekçok soruna önlem getirir.
BEBEK, DOĞUM SONU DÖNEMDE İSTEDİKÇE EMZİRİLMELİDİR
Bebek yeterli sıklıkta emmeyi hatırlamaz:
Bazı bebekler çok sessiz olup acıksa bile ağlamayabilir.
Yeterli hızla kilo alamayan bebeklerin böyle olabilceği düşünülmelidir. Böyle
bebeklerin annesi ile bebeğin istediğinden daha sık emzirebileceği konusu
tartışılmalıdır.
Bebek gereğinden çok sık emme ister. Bazı bebekler
sürekli istekli görünür ve annelerini bezdirirler. Bunun nedeni bazen meme
başını doğru pozisyonda fikse edemediği için yeterli süt gelmemesi olabilir.
Yine bebeğin çok kısa bir süre memede tutulması sonucu süt atımı refleksinin
uyarılması ve sütün gelmesi için gerekli zaman olamaz. Bu durumda anneye
beslenme tekniklerinin geliştirilmesi konusunda yardım edilmelidir.
AYNI ODAYI PAYLAŞMA:
Normal bir doğumdan sonra anne ve bebeği ayırmanın gereği
yoktur. Bebek annenin yanına ufak bir kot içinde verilebilir. Buna ? oda
paylaşma? adı verilir. Anne sorumluluğu bu anda başlamış olur. Anne istediği
zaman besleye bilir, ya da altını değiştirebilir. Hatta anne çok hasta ya da
alkolik olmadıkça aynı yatağı bile paylaşabilir. Ani bebek ölümü (beşik ölümü)
adı verilen tablonun anne yanında uyumakla ilişkili olmadığı gösterilmiştir. Oda
paylaşma, pek çok emzirme sorununa erken çözüm getirir.
BESLENME SÜRESİ:
Eskiden sağlıkçılar ilk birkaç gün 2-3 dakika gibi
çok kısa süre emzirme, daha sonra 5-10 dakikaya çıkmalarını önerirlerdi. Çok
uzun süre emmenin, meme başını zedeleyeceğinden çekinirlerdi.
Günümüzde beslenme süresinin sorun olmadığı
bilinmektedir. Sorun meme başının yanlış pozisyonda tutulmasıdır. Bebeklerin
çoğu 5-10 dakikada emmeyi bitirir, fakat bazen yarım saat gibi uzun süre
emebilirse de sorun değildir.
Yeni araştırmalar hızlı ya da yavaş beslenenlerin
total olarak aynı miktar süt aldıklarını göstermiştir. Yavaş emen bir bebek
memeden kısa sürede ayrılırsa, yeterli süt alamaz. Yetersiz enerjiye bağlı
büyümesi yeterli olmayabilir.
HER İKİ MEMEDEN BESLENME:
Bebeklerin pek çoğu her beslenmede her iki memeden de
emmek isteyebilir. Ufak bebekler için sadece tek memeden emme yeterli olabilir
ya da her iki memeden çok az miktarda emebilirler. Bununla birlikte, eğer bebek
bir memeden diğerine oranla sürekli daha fazla emerse, diğer memede süt yapımı
durabilir. Bu nedenle bir öğünde sağ memeden emzirme başlanırsa, bir sonraki
emzirmede diğer memenin öncelikle verilmesi gerekliliği anne ile
tartışılmalıdır. Böylece her iki memeye eşit meme uyaranı yapılacak ve süt
yapımı sürekliliği sağlanacaktır.
ANNE SÜTÜ ÖNCESİ BESLEME:
Bir çok hastanede bebeklere anne sütü öncesi bir
beslenme uygulaması yapılmaktadır. Bu uygulama anne sütüne eşdeğer bir mama,
inek sütü ya da çoğu kez şekerli su ile anne sütü gelinceye dek sürdürülür.
Sağlıkçılar, dahil tüm yakın çevresi anne sütü gelene dek ilk birkaç gün bebeğin
aç kalacağından, dehidratasyona (su ? tuz kaybı) girebileceğinden kuşku
duyarlar. Son bilgiler ışığında anne sütü öncesi beslenme gerekli değildir ve
hatta zararlı olabilir. Bu dönemde çok az miktarda kolostrum bile normal bebek
beslenmesi için yeterlidir. Bu kolostrumun yapılabilmesi için emme uyaranı
gereklidir.
Günümüzde çoğu uzman, kolostrum (ağız) un güvenle verilebileceğine ya da
eğer yutma sorununda kuşku duyulmuyorsa bebeğin ilk beslenmesinin anne sütü ile
yapılmasına inanmış durumdadır.
Anne sütü öncesi beslenmenin zararları:
Bebek Yönünden:
-Yapay beslenme ile bebeğin açlık duygusu giderileceğinden anne memesini emmek
istemeyebilir.
-Yapay beslenme ile ilk günlerden başlayan kontminasyonlar olabileceği
unutulmamalıdır. Özellikle kolostrumda almayan bebeklerde koruyuculuk geçişi
olmayacağından yenidoğan ishalleri daha sık görülebilir.
-Sık inek sütü veriliyorsa allerjik reaksiyonlar daha sık ortaya çıkar.
-Biberondan emmeye çabucak alışan bebek, anne meme başını tutmakta
zorlanabilir.
ANNE SÜTÜ GELİNCEYE DEK BEKLEME DÖNEMİNDE BEBEĞE BİR BAŞKA EK BESİN VERMEYİNİZ
Anne Yönünden:
-Yeterli emme uyaranı olmadığı için anne sütünün geliş süresi uzar.
-Bebek, memedeki sütü yeterince boşaltmadığı için dolgunluk ve meme iltihapları
daha sık görülür.
-Anneye, meme ile besleme giderek daha zor gelmeye başlar ve çoğu kez emzirmeyi
bırakır. Hatta iki kez anne sütü öncesi beslenme bile sütün yetersizliğine neden
olabilir.
EK SU:
-Normal, sağlıklı doğan bebek, anne sütü gelene dek su
kaybı ortaya çıkmayacak düzeyde su depolayarak doğmuştur.
GECE BESLEME:
Bazı anneler, bebeklerinin tüm gece boyunca
emzirme gerektirmeden uyumasını sağlamaya çalışırlar. Ancak bebek istedikçe gece
de beslemek daha iyidir.
-Gece beslenmesi, bebeğin emmesi ile süt yapımını gece boyunca da
sağlayacaktır.
-Gece beslenmesi, özellikle çalışan anneler için daha yararlıdır.
ERKEN KİLO DEĞİŞİMLERİ:
Doğumdan sonra ilk birkaç gün bebek normal
olarak kilo kaybeder. Doğum kilosunun %10?unu kaybedebilir. Süt geldikten sonra
bebek tekrar kilo almaya başlar. Ortalama 10 gün içinde bebek ortalama kilosuna
döner. Kilo kaybı ve tekrar kilo almanın normalde beklenen, anne karnında iken
bebekte oluşan su tutulmasının çözülmesi olayı olduğu anneye anlatılmalıdır.
MEME TEMİZLİĞİ:
Geçmişte, hastanelerde sağlıkçılar her beslenme
öncesi anne meme başlarının sabunla yıkanmasını önerirler. Günümüzde bunun
gerekli olmadığı, özellikle sabunla sık temizliğin meme başındaki doğal yağı
uzaklaştırarak meme başı derisine verebileceği bilinmektedir. Bu uygulama sonucu
cilt kurulaşır ve kolayca zedelenerek çatlaklar oluşabilir. Bunun yanı sıra her
beslenme öncesi yıkamayı yapabilecek durumda olan anne sayısı oldukça azdır.
Sabunsuz duru, temiz su ile silme yeterli bir işlemdir.
ANNE SÜTÜ ENFEKSİYONLARA KARŞI BEBEĞİ NASIL KORUR ?
Anne sütü alan bebeklerde, ek besinle
beslenenlere oranla daha az ishal görülür. Bunun yanı sıra daha az solunum ve
ortak kulak enfeksiyonları gelişir.
Enfeksiyona yakalanma olasılığının az oluş nedeni:
-Anne sütü temiz, bakterisizdir.
-Pek çok enfeksiyona karşı antikor içerir. Bebek kendi antikorlarını yapıncaya
dek sütten geçen annenin antikorları bebeği korur.
-Yine enfeksiyonlarla savaşta, içerdiği beyaz kürelerin olumlu etkisi vardır.
-İçerdiği bifidus faktör ile bebeğin barsaklarından gelişen laktobasillus
bifidus denilen özel bir bakterinin oluşmasına yardımcı olur. Laktobasillus
bifidus bağırsaklarda başka zararlı bakterilerin oluşmasını ve dolayısı ile
ishali önler. Anne sütünde demir bağlayan laktoferrin vardır. Bu da demire
gereksinim gösteren zararlı bazı bakterilerin gelişmesini engeller.
ANNE SÜTÜNÜN DİĞER AVANTAJLARI:
Anne sütünde yağların sindiriminde
etkili özel bazı enzimler (lipaz) bulunur. Bu nedenle anne sütü daha hızlı ve
daha kolay sindirilir. Anne sütü ile beslenen bebekler, ek besin alan bebeklere
oranla daha sık aralarla beslenmek isterler. Öte yandan anne sütü ön hazırlığa
gerek göstermeksizin her an verilmeye hazırdır.
-Anne sütü, anne birkaç gün bebeğini emzirmese bile ekşimez, bozulmaz. Bazı
anneler, uzun süre emzirilmeyip bekleyen sütün zararlı olacağı inancındadırlar.
Bu konuda anneleri ikna etmek gerekir.
-Anne sütü, doğum sonu kanamanın azalması ve durmasını sağlar.
-Anne sütü, başka gebeliklerin oluşmaması yönünden yarar sağlayabilir.
-Emzirme ile uterus (rahim) uyarılarak daha çabuk küçülmesi sağlanır. Ancak
bunun kesin bir gebelikten korunma yöntemi olarak önerilmesi doğru değildir.
-Gerek anne, gerek bebek için ruhsal doyum sağlar, birbirlerine yakınlaştırır.
-Anne sütü ucuzdur, alım gücünü zorlamaz.
-Ailenin diğer bireyleri ve misafirler için ayrılmayıp tümü bebeğe ait olan bir
süttür.